Có bao nhiêu loại trà cơ bản? Cách phân loại trà phổ biến hiện nay

Khi mới bắt đầu uống trà, rất nhiều người bối rối trước câu hỏi có bao nhiêu loại trà cơ bản. Có người nói trà xanh, trà đen, trà ô long; người khác lại nhắc đến trà trắng, trà vàng, trà phổ nhĩ. Thực tế, sự rối rắm này đến từ việc chưa hiểu đúng cách phân loại trà phổ biến hiện nay, vốn không dựa trên giống cây, mà dựa trên cách con người chế biến lá trà sau khi hái.

Có bao nhiêu loại trà cơ bản theo cách phân loại chuẩn?

Theo cách phân loại được sử dụng rộng rãi trong ngành trà quốc tế và các vùng trà truyền thống Á Đông, hiện nay trà được chia thành 6 loại trà cơ bản. Điểm quan trọng cần nhấn mạnh là: tất cả các loại trà này đều được làm từ cùng một cây chè duy nhất – Camellia sinensis, chứ không phải từ sáu loại cây khác nhau.

6 loại trà (Nguồn: internet)

Cách phân loại này dựa trên mức độ oxy hóa và phương pháp xử lý lá trà trong quá trình chế biến. Đây cũng là hệ phân loại được trình bày trong các tài liệu nền tảng về trà trên Wikipedia khi nói về cây chè và các dòng trà hình thành từ nó (https://en.wikipedia.org/wiki/Camellia_sinensis).

Cách phân loại trà phổ biến hiện nay dựa trên quá trình chế biến

Trà xanh là loại trà có mức oxy hóa thấp nhất. Sau khi hái, lá trà được xử lý nhanh để ngăn quá trình oxy hóa, nhờ đó giữ được màu xanh và hương vị tươi. Trà xanh thường cho cảm giác thanh, hơi chát nhẹ và tỉnh táo rõ ràng, phù hợp với thói quen uống trà hằng ngày của nhiều nền văn hóa Á Đông.

Trà trắng là loại trà được chế biến tối giản hơn cả. Lá trà gần như chỉ được làm héo tự nhiên rồi sấy khô, với mức oxy hóa rất nhẹ. Vì vậy, trà trắng có hương vị dịu, mềm, ít chát và cảm giác nhẹ nhàng khi uống.

Trà vàng là một loại trà hiếm hơn, có mức oxy hóa nhẹ, nằm giữa trà xanh và trà trắng. Điểm khác biệt của trà vàng nằm ở giai đoạn ủ nhẹ sau khi diệt men, giúp vị trà trở nên tròn, êm và ít gắt hơn trà xanh. Trà vàng không phổ biến rộng, nhưng lại được xem là một trong những dòng trà tinh tế trong hệ phân loại truyền thống.

Trà ô long là nhóm trà oxy hóa bán phần, nằm giữa trà xanh và trà đen. Đây là nhóm trà rất rộng, với biên độ hương vị lớn, từ thanh nhẹ đến đậm sâu, tùy theo mức oxy hóa và kỹ thuật làm trà. Trong hệ thống trà Đài Loan, ô long được xem là trung tâm của nghệ thuật chế biến trà, với các dòng cao sơn nổi tiếng như Alishan hay Lishan. Những kiến thức này được trình bày rất rõ trong các bài phân tích chuyên sâu của Eco-Cha, một nguồn trực tiếp từ Đài Loan chuyên về ô long cao sơn và quy trình sản xuất trà (https://eco-cha.com/blogs/news).

Hồng trà, theo cách gọi của phương Đông, là loại trà oxy hóa hoàn toàn. Khi chế biến, lá trà được để oxy hóa đến mức cao, tạo ra màu nước đỏ nâu và hương vị đậm. Trong hệ thống quốc tế, hồng trà chính là loại mà phương Tây gọi là black tea.

Trà đen, theo cách gọi phương Tây, thực chất trùng với hồng trà trong phân loại Đông Á. Sự khác nhau chỉ nằm ở cách gọi theo màu lá khô hay màu nước trà. Vì vậy, khi nói đủ và đúng, hồng trà và trà đen không phải hai loại trà khác nhau, mà là một loại trà được gọi theo hai hệ quy chiếu văn hóa khác nhau.

Vì sao chỉ từ một cây chè lại có nhiều loại trà như vậy?

Nguồn internet

Người mới uống trà thường nghĩ rằng mỗi loại trà là một giống cây khác nhau. Thực tế, sự khác biệt không nằm ở cây chè, mà nằm ở cách con người xử lý lá trà sau khi hái. Thời gian làm héo, mức độ vò, kiểm soát oxy hóa và phương pháp sấy chính là những yếu tố quyết định trà trở thành trà xanh, trà ô long hay hồng trà.

Chính vì vậy, cùng một vùng nguyên liệu, thậm chí cùng một nương chè, người làm trà có thể tạo ra nhiều loại trà khác nhau nếu thay đổi cách chế biến. Đây cũng là nền tảng của toàn bộ hệ thống phân loại trà hiện đại.

Kết luận: hiểu đúng phân loại trà để uống trà đúng hơn

Hiện nay, cách phân loại trà phổ biến nhất chia trà thành 6 loại trà cơ bản: trà xanh, trà trắng, trà vàng, trà ô long, hồng trà và trà đen (theo cách gọi quốc tế). Dù tên gọi khác nhau, tất cả đều bắt nguồn từ một cây chè duy nhất. Hiểu đúng cách phân loại trà giúp người mới uống trà không còn bị rối trước quá nhiều khái niệm, đồng thời biết cách lựa chọn loại trà phù hợp với khẩu vị và nhu cầu của mình.

Trong quá trình tìm hiểu sâu hơn về các dòng trà và cách chúng được hình thành, bạn có thể tiếp tục đọc trong thư viện trà của Trí Việt tại
https://triviettea.com/cam-nang/thu-vien-tra

Và nếu bạn muốn trải nghiệm trực tiếp các loại trà được phân loại theo đúng cách làm, từ trà uống thuần đến trà dùng cho pha chế, các dòng trà của Trí Việt hiện được giới thiệu tại
https://triviettea.com/san-pham/