Ai là người đầu tiên uống trà? Vì sao trà trở thành đồ uống phổ biến

Khi tìm hiểu về lịch sử trà, nhiều người thắc mắc ai là người đầu tiên uống trà, và vì sao từ một loại lá rừng ban đầu, trà lại trở thành đồ uống quen thuộc của hàng triệu người trên khắp thế giới. Câu trả lời nằm ở sự giao thoa giữa truyền thuyết, lịch sử và nhu cầu rất đời thường của con người.

Ai là người đầu tiên uống trà theo lịch sử ghi nhận?

Ảnh thần nông (Nguồn: internet)

Theo các ghi chép cổ của Trung Hoa, người đầu tiên gắn liền với việc phát hiện và sử dụng trà là Thần Nông, một nhân vật huyền thoại sống cách đây khoảng 5.000 năm. Truyền thuyết kể rằng trong lúc đun nước dưới gốc cây, vài chiếc lá rơi vào nồi, tạo ra mùi thơm dễ chịu. Khi uống thử, Thần Nông nhận thấy cơ thể nhẹ nhõm và tỉnh táo hơn.

Dù mang màu sắc huyền thoại, câu chuyện này phản ánh một thực tế được nhiều nhà nghiên cứu đồng thuận: trà ban đầu được con người sử dụng như một loại lá nấu nước, giúp tỉnh thần và giảm mệt mỏi. Các tài liệu tổng hợp về lịch sử trà của Encyclopaedia Britannica cũng cho thấy Trung Quốc là nơi sớm nhất ghi nhận việc con người sử dụng lá chè như một thức uống có chủ đích (https://www.britannica.com/topic/tea).

Trà được uống như thế nào trong giai đoạn đầu?

Ở thời kỳ đầu, trà không phải là đồ uống để thưởng thức hương vị. Lá chè được hái từ rừng, đun lên như nước lá thông thường, dùng trong sinh hoạt và lao động. Việc uống trà lúc này mang tính thực dụng nhiều hơn là văn hóa.

Chỉ khi con người bắt đầu nhận ra rằng lá chè nếu được xử lý khéo léo sẽ tạo ra mùi thơm và vị nước dễ uống, trà mới dần thoát khỏi vai trò “nước lá”, để trở thành một thức uống có giá trị riêng. Đây cũng là giai đoạn các phương pháp chế biến trà bắt đầu hình thành và được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Vì sao trà lan rộng và trở thành đồ uống phổ biến?

Trà trở nên phổ biến trước hết vì nó đáp ứng rất tốt nhu cầu của con người. Trà giúp tỉnh táo nhẹ nhàng, dễ uống, phù hợp với nhiều hoàn cảnh và có thể dùng hằng ngày. So với nhiều loại đồ uống khác, trà dễ bảo quản, dễ vận chuyển và dễ thích nghi với các vùng khí hậu khác nhau.

Khi giao thương phát triển, đặc biệt là trong các triều đại Trung Hoa cổ, trà nhanh chóng lan sang các nước lân cận như Triều Tiên, Nhật Bản và Việt Nam. Mỗi nơi tiếp nhận trà theo một cách riêng, nhưng đều giữ lại thói quen uống trà như một phần của đời sống thường nhật. Theo các nghiên cứu về lịch sử đồ uống của FAO, trà là một trong số ít thức uống có khả năng lan rộng toàn cầu mà vẫn giữ được bản sắc văn hóa địa phương (https://www.fao.org).

Vai trò của văn hóa trong việc phổ biến trà

Một lý do quan trọng khác khiến trà trở thành đồ uống phổ biến là trà dễ gắn với văn hóa và nghi thức sống. Trà có thể uống một mình, uống khi tiếp khách, uống trong lao động hay trong những khoảnh khắc tĩnh lặng. Chính sự linh hoạt này khiến trà không bị giới hạn trong một tầng lớp xã hội nào.

Từ Trung Hoa, trà theo chân các thương nhân đến châu Âu vào thế kỷ 16–17. Ban đầu, trà là thức uống xa xỉ của giới quý tộc, nhưng khi việc trồng trà được mở rộng sang Ấn Độ và Sri Lanka, trà nhanh chóng trở thành đồ uống phổ thông, đặc biệt tại Anh và các nước châu Âu khác, điều được ghi nhận rõ trong các tài liệu lịch sử trà quốc tế.

Vì sao trà vẫn phổ biến cho đến ngày nay?

Cho đến hiện tại, trà vẫn giữ được vị trí đặc biệt vì nó không bị phụ thuộc vào xu hướng ngắn hạn. Trà không cần quá cầu kỳ để uống, cũng không đòi hỏi điều kiện đặc biệt. Một chén trà có thể xuất hiện trong đời sống hằng ngày, trong kinh doanh, trong văn hóa, hay đơn giản là trong một khoảnh khắc nghỉ ngơi.

Thưởng trà của người Việt (Nguồn: internet)

Chính sự giản dị nhưng bền bỉ đó đã giúp trà vượt qua thời gian, trở thành một trong những đồ uống được tiêu thụ nhiều nhất thế giới, chỉ sau nước lọc.

Kết luận: vì sao trà đi cùng con người lâu đến vậy?

Người đầu tiên uống trà có thể là Thần Nông trong truyền thuyết, nhưng trên thực tế, chính nhu cầu sống của con người đã khiến trà được phát hiện, sử dụng và duy trì cho đến ngày nay. Từ lá rừng đến thức uống văn hóa, trà trở nên phổ biến vì nó phù hợp với cơ thể, với nhịp sống và với nhiều nền văn hóa khác nhau.

Hiểu được ai là người đầu tiên uống trà và vì sao trà trở thành đồ uống phổ biến giúp người mới uống trà nhìn trà không chỉ như một thức uống, mà là kết quả của một quá trình dài con người sống cùng cây chè.

Nếu bạn muốn tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa và các loại trà, bạn có thể đọc thêm trong thư viện trà của Trí Việt tại https://triviettea.com/cam-nang/thu-vien-tra. Còn nếu bạn muốn trải nghiệm trà từ cây chè được làm đúng cách, các dòng trà của Trí Việt hiện được giới thiệu tại https://triviettea.com/san-pham/.