Trà và các nền văn minh lớn – Khi chiếc lá đi qua các triều đại

Từ vị thuốc đến thức uống của người có học

Qua các thời Tần, Hán, trà dần rời khỏi vị trí của một vị thuốc.
Nó bước vào bàn ăn, vào nhà quan, vào những buổi trò chuyện của người đọc sách.

Trà không chỉ giúp tỉnh táo, mà còn giúp người ta ngồi lại với nhau.
Và khi người ta ngồi lại, văn hoá bắt đầu hình thành.

Đời Đường: Lục Vũ và cuốn sách về trà

Đời Đường (618–907) thường được xem là thời trà thành một nền văn hoá thực sự.

Vào thế kỷ 8, Lục Vũ viết Trà Kinh, được coi là cuốn sách chuyên về trà sớm nhất còn lưu truyền. Ông ghi chép về cây trà, dụng cụ, cách chế biến, cách nấu, cách uống, cả về nước và lửa.

Điều đáng chú ý không phải là các chi tiết kỹ thuật.
Mà là việc có người nghĩ rằng trà đáng được viết thành một cuốn sách.

Thời ấy, người ta thường ép trà thành bánh, nghiền ra rồi nấu cùng nước, đôi khi thêm muối hay gia vị. Cách uống đó khá xa với chén trà ta quen ngày nay.

Đời Tống: trà đánh bọt và nghệ thuật của sự tinh tế

Sang đời Tống (960–1279), trà được xay thành bột mịn, rồi dùng cọ tre đánh cho nổi bọt trong chén.
Người ta thi trà. Người ta bình trà. Người ta chọn chén theo màu bọt.

Trà lúc này là thú chơi của triều đình và giới văn nhân, và cũng là một nghệ thuật.

Đời Minh: trà lá lên ngôi

Đến đời Minh (1368–1644), một thay đổi lớn xảy ra. Theo ghi chép, vua Hồng Vũ ban lệnh dùng trà lá rời để cống nạp thay cho trà bánh. Từ đó, cách hãm lá trà trong nước nóng dần trở thành cách uống phổ biến.

Ấm nhỏ, chén nhỏ, lá trà nở ra trong nước. Cách uống ấy giản dị hơn, và cũng gần với chén trà hôm nay hơn rất nhiều.

Cũng từ thời này, nghề chế biến trà phát triển mạnh, mở đường cho nhiều dòng trà mà ta biết ngày nay.

Nhật Bản: khi trà gặp thiền

Trà bột đời Tống theo chân các nhà sư sang Nhật Bản. Cuối thế kỷ 12, thiền sư Eisai thường được nhắc đến như người có công đưa trà và thói quen uống trà vào đời sống thiền viện Nhật.

Ở đó, trà gặp thiền.
Và từ gốc trà bột ấy, qua nhiều thế kỷ, Nhật Bản tạo nên matcha và trà đạo: một cách uống trà đặt sự tĩnh lặng lên trước hương vị.

• 618–907, đời ĐườngTrà được nấu từ bánh trà. Trà Kinh của Lục Vũ ra đời vào thế kỷ 8.
• 960–1279, đời TốngTrà bột đánh bọt thịnh hành, lan sang Nhật Bản.
• 1368–1644, đời MinhTrà lá rời trở thành cách uống phổ biến. Cách hãm trà hiện đại hình thành.