Trà đến phương Tây – Khi chiếc lá vượt đại dương

Những người đầu tiên mang trà về châu Âu

Trong nhiều thế kỷ, người châu Âu gần như không biết trà là gì.
Họ biết lụa, biết gốm sứ, biết gia vị. Còn trà thì chưa.

Đầu thế kỷ 17, các thương nhân Bồ Đào Nha và Hà Lan bắt đầu đưa trà từ Trung Hoa về châu Âu. Mốc năm 1610 thường được nhắc đến như chuyến hàng trà đầu tiên của người Hà Lan.

Lúc ấy, trà là thứ xa xỉ.
Nó đắt, hiếm, và được bán như một vị thuốc quý.

Nước Anh: từ cung đình ra phố thị

Người Anh không phải những người đầu tiên uống trà ở châu Âu, nhưng họ là người biến trà thành quốc hồn.

Năm 1662, công chúa Catherine of Braganza của Bồ Đào Nha về làm vợ vua Charles II, mang theo thói quen uống trà. Từ cung đình, thói quen ấy lan dần ra giới quý tộc, rồi ra đời sống thường ngày.

Đến thế kỷ 19, một nét văn hoá riêng ra đời: afternoon tea, buổi trà chiều. Người ta thường kể rằng công nương Anna, Nữ công tước xứ Bedford, là người khởi xướng thói quen này vào khoảng thập niên 1840, để chống lại cơn đói giữa bữa trưa và bữa tối.

Trà, thuế và những cuộc xung đột

Khi trà thành món hàng lớn, nó trở thành chuyện của quyền lực.

Công ty Đông Ấn Anh buôn trà từ giữa thế kỷ 17. Thuế đánh vào trà ở Anh có thời kỳ rất nặng, kéo theo nạn buôn lậu lan rộng. Ở Bắc Mỹ, năm 1773, người dân thuộc địa đổ những thùng trà xuống cảng Boston để phản đối chính sách thuế của Anh. Sự kiện ấy được gọi là Boston Tea Party, và thường được xem là một bước dẫn đến Cách mạng Mỹ.

Một chiếc lá nhỏ, nhưng sức nặng của nó đủ để làm rung chuyển một đế quốc.

Trà rời quê hương

Trong thời gian dài, Trung Hoa gần như độc quyền nguồn trà của thế giới.
Rồi điều đó thay đổi.

Năm 1848, nhà thực vật học người Scotland Robert Fortune được Công ty Đông Ấn Anh giao nhiệm vụ đưa cây trà và kỹ thuật chế biến từ Trung Hoa sang Ấn Độ. Cùng với việc phát hiện và trồng loại trà bản địa ở Assam, các đồn điền trà Ấn Độ lớn dần. Đến năm 1888, lượng trà Anh nhập từ Ấn Độ đã vượt lượng nhập từ Trung Hoa.

Trà không còn là chuyện riêng của một vùng đất. Nó trở thành cây công nghiệp của cả thế giới, từ Ấn Độ đến Sri Lanka, Kenya, và nhiều nơi khác.

Những mốc đáng nhớ

• 1610Thương nhân Hà Lan và Bồ Đào Nha đưa trà từ Trung Hoa về châu Âu.
• 1662Catherine of Braganza đưa thói quen uống trà vào cung đình Anh.
• 1773Boston Tea Party: người dân thuộc địa đổ trà xuống cảng để phản đối thuế.
• Thập niên 1840Afternoon tea ra đời trong giới quý tộc Anh.
• 1848Robert Fortune đưa cây trà và kỹ thuật chế biến từ Trung Hoa sang Ấn Độ.
• 1888Trà Anh nhập từ Ấn Độ lần đầu vượt trà nhập từ Trung Hoa.