Cẩm nang trà pha chế

Thư viện cho người mới và chủ quán đang vận hành: nhận biết nền trà, chọn đúng trà, ủ cốt chuẩn, rồi ra công thức và tính giá vốn từng món.

Bảng tính cost đồ uống

Bắt đầu từ con số: mỗi ly tốn bao nhiêu vốn, bán giá nào thì có lãi. Công cụ tính ngay khi bạn nhập nguyên liệu, có sẵn công thức mẫu.

  • Giá vốn từng ly và tỷ lệ cost trên giá bán
  • Giá bán gợi ý theo mức cost mong muốn
  • Điểm hoà vốn theo chi phí cố định của quán
NhậpNguyên liệu và giá mua của quán1
XemGiá vốn, tỷ lệ cost, lãi gộp mỗi ly2
ChốtGiá bán gợi ý và điểm hoà vốn3

Nhận biết 3 dòng trà chính

Quán chỉ cần nắm 3 dòng trà là đủ lên menu: trà xanh, ô long, hồng trà & trà đen. Mỗi dòng có loại nguyên vị và loại ướp hoa hoặc ướp hương. Bấm vào từng loại để xem sản phẩm.

Trà xanh

Không lên men, giữ vị tươi
Chế biến
  1. Thu hái
  2. Xào diệt men
  3. Vò tạo hình
  4. Sấy khô
Không lên men: lá được diệt men sớm nên giữ màu xanh và vị tươi.
Nước trà
Vàng xanh nhạt
Vị
Tươi, chát nhẹ, hậu thanh
Hợp món
Trà sữa, trà trái cây, trà ủ lạnh (cold brew), trà nóng
Lưu ý
Ủ nước 90°C, ủ quá lâu dễ đắng.

Ô long

Bán lên men, nền cân bằng nhất
Chế biến
  1. Thu hái
  2. Làm héo (héo nắng và héo mát)
  3. Quay thơm
  4. Xào diệt men
  5. Hồi ẩm
  6. Tạo hình (vò viên)
  7. Sấy khô
Bán lên men: mức lên men nhẹ hay sâu cho hương hoa hoặc vị trái chín khác nhau.
Nước trà
Vàng, cam đến nâu đỏ
Vị
Ít chát, thơm, hậu ngọt
Hợp món
Trà sữa, trà trái cây, trà ủ lạnh (cold brew), trà nóng
Lưu ý
Chọn theo mức lên men và mức rang.

Hồng trà & trà đen

Lên men cao (khoảng 70% đến hoàn toàn), ngọt dịu đến đậm
Chế biến
  1. Thu hái
  2. Làm héo
  3. Vò tạo hình
  4. Sấy khô
Lên men cao: khoảng 70% đến lên men hoàn toàn.
Nước trà
Đỏ sáng đến đỏ nâu đậm
Vị
Ngọt dịu đến đậm, chát vừa
Hợp món
Trà sữa, trà trái cây, trà ủ lạnh (cold brew), trà nóng
Lưu ý
Hồng trà và trà đen khác nhau ở dạng lá và độ đậm.

Đánh giá cảm quan: nhìn, ngửi, nhìn nước, nếm

Chấm một loại trà qua 4 yếu tố: ngoại hình, mùi thơm, màu nước và vị. Làm đủ 4 bước là đủ để chọn đúng trà và nhận ra lô trà đổi chất lượng.

Mở gói trà ra đổ lên khay trắng và nhìn kỹ lá khô. Ghi lại hình dáng, độ đều, màu và độ sạch (cọng, bụi). Hình dáng gọi theo 6 dạng:

Trà dạng cámCámHạt vụn rất nhỏ, ra màu và vị nhanh. Ví dụ: trà đen CTC.
Trà dạng tấmTấmMảnh vỡ nhỏ, kích thước không đều, dễ chát nếu ủ lâu.
Trà dạng vảyVảyMảnh dẹt, mỏng như vảy, thường do lá bị cắt hoặc vỡ.
Trà dạng viênViênCuộn tròn, nở bung khi gặp nước. Điển hình của ô long cuộn.
Trà dạng sợiSợiLá xoăn hoặc vê thành sợi dài. Ví dụ: trà xanh xoắn.
Trà dạng thanhThanhCánh nguyên hoặc thanh thẳng, dài, cho thấy lá còn nguyên.
Lá đều, màu đồng nhất, ít vụn và ít cọng là dấu hiệu lô trà ổn định.

Ngửi 3 lần: lá khô, lá ướt ngay sau khi pha và nước trà. Mỗi lần ghi lại nốt hương nổi nhất. Bánh xe hương vị của Trí Việt có hơn 60 nốt, quán chỉ cần nhớ 6 nốt chính:

HoaHoa lài, hoa hồng, phong lan, quế hoa
Trái câyCam, chanh, đào, táo, dâu, quả khô
Kẹo và đườngCaramel, kẹo sữa, mật ong
Hạt và gia vịHạt dẻ, hạnh nhân, quế, vani
Rau và cỏCỏ non, lá dứa, bạc hà
Rang và gỗRang, khói, gỗ thông, đất ẩm
Bánh xe hương vị trà Trí Việt
Bánh xe hương vị trà. Bấm vào ảnh để xem cỡ lớn.

Rót trà vào ly trong, nhìn trên nền trắng. Màu nước đi theo hai trục: mức oxy hóa (xanh đến đen) và mức sấy, rang (nhẹ đến đậm). Ví dụ các dòng của Trí Việt, xếp từ nhạt đến đậm:

Nước Xanh lài 1Xanh lài 1
Nước Ô long xanhÔ long xanh
Nước Ô long Quý PhiÔ long Quý Phi
Nước Ô long đỏÔ long đỏ
Nước Hồng tràHồng trà
Nước Ô long rangÔ long rang
Nước Trà đen PekoeTrà đen Pekoe
Vàng nhạtVàng camĐỏ nâu đậm
Nước trong và sáng là tốt. Nước đục nhanh thường do ủ sai nhiệt độ hoặc ủ quá lâu.

Nhấp một ngụm nhỏ, để trà trải đều trong miệng rồi ghi lại theo ba giai đoạn:

Tiền vịNgay khi nhấpĐộ tươi, độ chua nhẹ, độ ngọt đầu lưỡi. Tốt khi sạch, không gắt, không có mùi lạ.
Trung vịGiữa miệngĐộ đậm, độ đầy miệng, độ chát. Tốt khi đậm vừa, tròn vị, chát vừa phải.
Hậu vịSau khi nuốtHậu ngọt, hương còn lại, độ dài. Tốt khi ngọt hậu kéo dài, không đắng khé cổ.
Mỗi lô trà, ghi 4 dòng: hình, mùi, màu, vị. Lần sau so lại với ghi chú để thấy lô nào đổi vị.

Chọn trà phù hợp với món

Chọn kiểu món định bán và phân khúc quán, cẩm nang gợi ý nền trà, dòng trà cụ thể của Trà Trí Việt và lý do chọn.

Độ đậm ổn địnhChọn lô trà cho vị đều giữa các mẻ ủ, vì đổi vị là mất khách quen.
Giá trên mỗi lySo giá theo gam dùng mỗi ly, không so giá mỗi ký. Dùng bảng tính cost để đối chiếu.
Nguồn cung ổn địnhƯu tiên nhà cung cấp giao đều, đóng gói kín, có hạn dùng rõ và cho thử mẫu.

Ủ cốt trà đúng chuẩn

Cốt trà là nền của mọi ly trà sữa và trà trái cây. Dùng tỷ lệ hiện hành trên thị trường: cốt trà sữa 1:20 (ủ đậm 1:15), cốt trà trái cây 1:35 (ủ đậm 1:30). Tỷ lệ 1:20 nghĩa là 1g trà cho 20ml nước. Một số dòng trà có tỷ lệ riêng, bảng tính bên dưới tự đổi theo dòng trà bạn chọn.

Tính nhanh lượng ủ

Cần đun
2.000ml
nước ở nhiệt độ ủ

Dòng tràTỷ lệ chuẩnTỷ lệ đậmNhiệt độThời gian ủ
Trà đen cao cấp1:201:1595 đến 100°C22 đến 23 phút
Trà đen Pekoe1:201:1595 đến 100°C22 đến 23 phút
Trà đen CTC1:201:1595 đến 100°C19 đến 20 phút
Hồng trà1:201:1595 đến 100°C22 đến 23 phút
Trà đen1:201:1595 đến 100°C22 đến 23 phút
Xanh lài 11:201:1590°C15 đến 16 phút
Ô long rang đặc biệt1:201:1595 đến 100°C22 đến 23 phút
Ô long xanh1:201:1595 đến 100°C19 đến 20 phút
Ô long Tứ Quý1:201:1595 đến 100°C22 đến 23 phút
Ô long đỏ (*)1:201:1595 đến 100°C22 đến 23 phút
Hồng trà Shan tuyết1:251:2095 đến 100°C25 phút
Xanh lài 21:251:2090°C18 phút
Ô long Kim Tuyên1:251:2095 đến 100°C25 phút
Ô long sen1:251:2095 đến 100°C25 phút
Ô long lài1:251:2095 đến 100°C25 phút
Ô long rang1:251:2095 đến 100°C25 phút
Xanh lài đặc biệt1:251:2090°C18 phút
Trà xanh sen1:251:2090°C18 phút
Trà đen sợi1:251:2095 đến 100°C25 phút

Thời gian đã rút ngắn 2 đến 3 phút so với tài liệu cũ vì tỷ lệ ủ hiện nay đậm hơn. (*) Chưa có dữ liệu riêng, tạm theo Ô long Tứ Quý.

Dòng tràTỷ lệ chuẩnTỷ lệ đậmNhiệt độThời gian ủ
Trà đen cao cấp1:351:3095 đến 100°C17 đến 18 phút
Trà đen Pekoe1:351:3095 đến 100°C17 đến 18 phút
Trà đen CTC1:351:3095 đến 100°C15 đến 16 phút
Hồng trà1:351:3095 đến 100°C15 đến 16 phút
Trà đen1:351:3095 đến 100°C15 đến 16 phút
Xanh lài 11:351:3090°C12 đến 13 phút
Ô long rang đặc biệt1:351:3095°C17 đến 18 phút
Ô long xanh1:351:3095°C15 đến 16 phút
Ô long Tứ Quý1:351:3095°C15 đến 16 phút
Ô long đỏ (*)1:351:3095°C15 đến 16 phút
Hồng trà Shan tuyết1:401:3595 đến 100°C20 phút
Xanh lài 21:401:3590°C12 phút
Ô long sen1:351:3095°C18 phút
Ô long lài1:351:3095°C18 phút
Ô long rang1:401:3595°C20 phút
Xanh lài đặc biệt1:401:3590°C15 phút
Trà xanh sen1:401:3585°C15 phút
Trà xanh gạo rang1:401:3590°C15 phút
Trà đen sợi1:401:3595 đến 100°C20 phút

(*) Chưa có dữ liệu riêng, tạm theo Ô long Tứ Quý.

Cốt trà trái cây

  1. Cân trà theo tỷ lệ 1:35 hoặc 1:30.
  2. Rót nước đúng nhiệt độ của dòng trà.
  3. Ủ đúng thời gian, bấm giờ, không ước chừng.
  4. Lọc bỏ bã, để nguội tự nhiên để cốt sánh và đậm hơn.
  5. Đậy kín, ghi giờ ủ lên bình và bảo quản.

Cốt trà sữa

  1. Cân trà theo tỷ lệ 1:20 hoặc 1:15.
  2. Rót nước 95 đến 100°C (trà lài 90°C), ủ đúng giờ.
  3. Lọc bỏ bã, giữ cốt còn nóng.
  4. Quấy chung với bột sữa và sữa đặc cho tan hết.
  5. Để lạnh 4 tiếng rồi mới dùng.

Với cốt trà sữa 1:20, cứ 10g trà cho khoảng 170ml cốt. Lượng bột sữa tham khảo cho mỗi 170ml cốt:

  • Đậm trà, thanh sữa, nhiều béo: 15g bột sữa Đài hoặc Hàn (Bodua, Frima) cộng 15ml sữa đặc.
  • Đậm trà, thơm trà, ít béo: 30 đến 35g bột sữa Thái (B-one...) cộng 15ml sữa đặc. Dùng 35g với trà lài, ô long rang, Tứ Quý.

Quấy tan hoàn toàn rồi để lạnh 4 tiếng. Hạn dùng 3 đến 5 ngày, quấy đều trước khi dùng và thử lại chất lượng vào đầu ngày. Khi ủ đậm hơn, giảm bột sữa theo lượng cốt thu được.

Lượng bột sữa lấy theo tài liệu Trà Trí Việt cho tỷ lệ 1:20. Hãy thử vị và chỉnh theo từng loại bột sữa của quán.

Cốt trà trái cây

  • Nhiệt độ phòng: 24 tiếng, cách 12 tiếng thử vị lại.
  • Tủ mát: 48 tiếng, thử vị lại vào đầu ngày.

Cốt trà sữa

  • Hạn dùng 3 đến 5 ngày.
  • Quấy đều trước khi dùng, thử lại chất lượng vào đầu ngày.

Lưu ý chung

  • Tránh ánh nắng trực tiếp, trà dễ lên men và nhanh hư.
  • Tránh dùng đá không sạch hoặc để sốc nhiệt, trà dễ hỏng.
  • Vệ sinh dụng cụ ủ và đựng trước khi dùng để tránh lẫn mùi cũ.
Hiện tượngNguyên nhân thường gặpCách chỉnh
Cốt đắng, chát gắtỦ quá giờ, nước quá nóng với trà lài, tỷ lệ quá đậmGiảm 2 đến 3 phút, ủ trà lài ở 90°C, kiểm tra lại tỷ lệ
Cốt nhạt, thiếu vịTỷ lệ loãng, ủ thiếu giờ, nước chưa đủ nóngChuyển sang tỷ lệ ủ đậm, kiểm tra nhiệt độ và giờ
Cốt nhanh hư, có mùi chuaĐể phòng quá 24 tiếng, dụng cụ hoặc đá không sạch, bị nắngTheo đúng thời hạn bảo quản, vệ sinh dụng cụ, đậy kín
Cốt trà sữa lắng bột, vị không đềuChưa quấy đều bột sữa trước khi dùngQuấy đều mỗi lần lấy cốt, thử vị đầu ngày
Mất hương thơmỦ quá giờ, để hở nắp lâuĐậy kín, ủ lô vừa đủ dùng

Thông số lấy từ tài liệu ủ cốt của Trà Trí Việt, cập nhật theo tỷ lệ thị trường tháng 10/2026. Mỗi lô trà có thể khác nhau, hãy ủ thử và nếm trước khi chốt.

Công thức gợi ý

Mười hai món quen thuộc để quán bắt đầu: mỗi nhóm bốn món. Định lượng theo file công thức của Trà Trí Việt, quán chỉnh lại theo cỡ ly và khẩu vị. Bấm "Tính giá vốn" để chuyển món sang bảng tính cost.

Trà đen bá tước khô

Trà Đào Cam Xả

Nền trà: Trà đen bá tước
  • Trà đen bá tước150ml
  • Chanh10ml
  • Nước cốt xả5ml
  • Syrup đào Torani20ml
  • Mứt đào Berino15ml
  • Đường nước20ml
  • Đào miếng3 lát
  • Cam vàng1 lát
  • Đá viên150g

Cách làm. Dầm cam vàng, sau đấy cho tất cả nguyên liệu vào shaker lắc đều rồi đổ ra ly, cho 3 lát đào lên trên.

Trang trí. Cam vàng, xả đập dập, lá húng

Tính giá vốn món này
Ô long xanh khô

Ô Long Dâu Tây

Nền trà: Ô long xanh
  • Trà ô long xanh150ml
  • Chanh10ml
  • Tắc1 quả
  • Syrup dâu Monin20ml
  • Đường nước25ml
  • Dâu tươi2 quả
  • Đá viên150g

Cách làm. Dầm dâu tây với tắc, sau đấy cho hết nguyên liệu vào shaker lắc đều rồi đổ ra ly.

Trang trí. Lát cam vàng, lá húng

Tính giá vốn món này
Ô long Tứ Quý khô

Tứ Quý Lạc Tiên

Nền trà: Ô long Tứ Quý
  • Trà ô long tứ quý150ml
  • Chanh10ml
  • Chanh leo15ml
  • Tắc5ml
  • Đường nước25ml
  • Syrup đào Torani10ml
  • Dâu tây2 quả
  • Cam vàng15g
  • Đá viên150g

Cách làm. Dầm cam vàng và dâu, sau đấy cho nguyên liệu vào shaker lắc đều rồi đổ ra ly.

Trang trí. Nửa lát cam vàng, 1 quả dâu tươi

Tính giá vốn món này
Trà xanh lài đặc biệt khô

Lục Trà Lài Vải

Nền trà: Trà xanh lài đặc biệt
  • Trà xanh lài đặc biệt150ml
  • Chanh10ml
  • Nước cốt vải Sunup20ml
  • Mứt vải Bodua15ml
  • Đường nước20ml
  • Vải3 quả
  • Đá viên150g

Cách làm. Cho tất cả nguyên liệu vào shaker lắc đều rồi đổ ra ly, 3 quả vải trang trí.

Trang trí. Lát chanh, lá húng

Tính giá vốn món này
Ô long xanh khô

Ô Long Sữa

Nền trà: Ô long xanh
  • Cốt trà sữa ô long150ml
  • Đường nước30ml
  • Đá viên150g
  • Topping1-2 vá trân châu đen

Cách làm. Cho từng nguyên liệu vào shaker, lắc đều rồi đổ ra ly đã múc topping sẵn.

Trang trí. Thêm topping tuỳ ý

Tính giá vốn món này
Hồng trà khô

Hồng Trà Sữa

Nền trà: Hồng trà
  • Cốt trà sữa hồng trà150ml
  • Đường nước30ml
  • Đá viên150g
  • Topping1-2 vá trân châu đen

Cách làm. Cho từng nguyên liệu vào shaker, lắc đều rồi đổ ra ly đã múc topping sẵn.

Trang trí. Thêm topping tuỳ ý

Tính giá vốn món này
Trà đen Pekoe khô

Trà Sữa Caramel Đường Đen

Nền trà: Trà đen Pekoe
  • Cốt trà sữa pekoe150ml
  • Syrup caramel Torani20ml
  • Đường nước10ml
  • Đường đen5ml
  • Đá viên150g
  • Topping1-2 vá trân châu đen

Cách làm. Quết đường đen xung quanh thành ly, cho các nguyên liệu vào shaker lắc đều rồi đổ ra ly đã được quết đường đen đựng đá sẵn.

Trang trí. Thêm topping tuỳ ý

Tính giá vốn món này
Ô long xanh khô

Ô Long Sữa Đào Kem Cheese

Nền trà: Ô long xanh
  • Cốt trà sữa ô long120ml
  • Syrup đào Torani20ml
  • Mứt đào Bodua15ml
  • Kem cheese50ml
  • Đá viên100g
  • Topping1-2 vá trân châu đen

Cách làm. Cho từng nguyên liệu vào shaker, lắc đều rồi đổ ra ly đã múc topping sẵn, sau đấy rót kem cheese lên trên tạo phân tầng.

Trang trí. Thêm topping tuỳ ý

Tính giá vốn món này
Trà đen bá tước khô

Trà Chanh Nóng Mật Ong

Nền trà: Trà đen bá tước
  • Cốt trà đen bá tước100ml
  • Nước sôi50ml
  • Cốt chanh15ml
  • Đường nước20ml
  • Mật ong10ml

Cách làm. Cho từng nguyên liệu vào ly quấy tan đều, sau đấy dùng vòi hơi đánh sữa sục nóng đồ uống lên khoảng 60-75 độ.

Trang trí. Vài lát chanh khô

Tính giá vốn món này
Trà đen bá tước khô

Trà Cam Quế Mật Ong

Nền trà: Trà đen bá tước
  • Cốt trà đen bá tước100ml
  • Nước sôi50ml
  • Syrup quế Monin15ml
  • Cam vàng1 lát
  • Đường nước20ml
  • Mật ong10ml
  • Quế thanh1 cây

Cách làm. Dầm cam vàng sau đấy cho từng nguyên liệu vào ly quấy tan đều, sục hơi nóng đồ uống lên khoảng 60-75 độ.

Trang trí. Quế thanh và cam khô

Tính giá vốn món này
Hồng trà khô

Hồng Trà Gừng Mật Ong

Nền trà: Hồng trà
  • Cốt hồng trà100ml
  • Nước sôi50ml
  • Đường nước20ml
  • Mật ong10ml
  • Gừng tươicắt lát

Cách làm. Cho từng nguyên liệu vào ly quấy tan đều, sục hơi nóng đồ uống lên khoảng 60-75 độ.

Trang trí. Gừng tươi cắt lát

Tính giá vốn món này
Ô long Kim Tuyên khô

Ô Long Machiato Nóng

Nền trà: Ô long Kim Tuyên
  • Cốt trà ô long kim tuyên120ml
  • Nước sôi30ml
  • Đường nước20ml
  • Milk foam30ml
  • Trân châu trắng20g
  • Trân châu đen20g

Cách làm. Cho trân châu vào ly trước. Quấy tan hỗn hợp trà, sục nóng 60-75 độ rồi đổ vào ly, cho milk foam lên trên cùng.

Trang trí. Rắc nhẹ milk foam

Tính giá vốn món này

Còn rất nhiều công thức khác

Bảng tính cost có sẵn 187 món mẫu từ trà trái cây, trà sữa đến trà nóng. Gõ tên món vào ô tìm kiếm là có ngay nguyên liệu.

Tìm món trong bảng tính cost

Kho bài viết cho người pha chế

Bài viết về công thức, kỹ thuật và kiến thức trà, tự động cập nhật từ blog của Trà Trí Việt.

Xem tất cả bài viết trong mục này

Cần tư vấn menu và nguồn trà?

Trà Trí Việt hỗ trợ chọn trà, lên công thức và gia công theo menu của quán.

Liên hệ